| Życzenia | Aforyzmy | Kontakty | Horoskopy | Imiona | Święta | Kartki | Deformator | Biorytmy |
| Prezenty | Dowcipy | Sennik | Rozrywka | Forum | Mapa Polski | Teksty Piosenek | Kuchnia | Śmieszne |
Pochodzenie i zasięg magii, Definicje magii, Zakresy magii, Magia a religia, Magia a nauka, Magia biała i czarna, Magia a okultyzm, Magia i astrologia, Magia w krajach afrykańskich, Magia w mieszkaniach, Źródła niepokoju, Przesądy , Talizmany, Siły astrologii. Magia a okultyzm Czy w tym szerokim ujęciu okultystyka pokrywa się z magią? Ograniczymy się tu do skrótowego porównania ekstazy mistycznej i spirytyzmu z magią. Asceza i ekstaza mistyczna, w przeciwieństwie do magii, utożsamiane były w średniowieczu na Zachodzie ze zjawiskami cudownymi inspirowanymi przez Boga i potępiane były tylko wówczas, gdy prowadziły do sprzeczności z naukami Kościoła. Kościół interweniował, gdy tylko marzycielskie urzeczenia mistyki zaczynały przekształcać się w wyraźnie sformułowane przekonania lub gdy zaczynały znajdować zastosowanie w życiu społecznym.72 W istocie jednak mistyka była inspirowana przez dwa główne filary magii: pragnienie ucieczki od realności oraz pragnienie osiągnięcia wartości wyjątkowych, niemożliwych do zdobycia w sposób naturalny. W wypadku ekstazy mistycznej wartością nadrzędną było zbliżenie i kontakt z bytem najwyższym aż do osiągnięcia unii z Bogiem. Mistycy przygotowujący się do ekstazy lub osiągnięcia bezpośredniego kontaktu z Bogiem . stosowali szereg ćwiczeń fizycznych i psychicz-t nych, aby wprowadzić się w stan wzmożonej ' wrażliwości emocjonalnej. Stan szczególnej egzaltacji charakteryzuje również przygotowanie do ekstazy magicznej. Poprzedza go — podobnie jak w ekstazie mistycznej — zdolność słyszenia odległych głosów, przywoływanie obrazów w formie wizji, często świetlnych, przy jednoczesnym osłabieniu wrażliwości fizycznej. W obu przypadkach mamy do czynienia z osłabieniem lub eliminacją zmysłu krytycznego i koncentracją na jednej idei — pragnieniu ożywianym przez autosugestię. Można i więc powiedzieć, że zjawiska magii, znane od , wieków, dochodzą do głosu także w wierze lu-f dzi pobudzanej innymi ideami i sugestiami. Co do spirytyzmu, bardzo modnego w Europie, zwłaszcza w okresie międzywojennym, to bazuje on na wierze w życie pośmiertne i możliwość porozumiewania się z duchami za pośrednictwem medium. Za duchowego ojca spirytyzmu uchodzi Szwed Emanuel Swedenborg, urodzony w 1688 roku. W dojrzałym już wieku zajął się on mistycyzmem i okultyzmem, opisując przy tym wizje świetlne i halucynacje słuchowe, jakich doznawał. Głosił on istnienie świata duchów, z którymi człowiek miał nawiązywać kontakt w snach. Za twórcę nowoczesnego spirytyzmu uważany jest Amerykanin A. G. Davis (zm. 1848 r.), który wprowadził do praktyk spirytystycznych stoliki i spodki poruszane przez duchy. Jest on autorem pracy Relalion with Spirits (Stosunek z duchami), w której dowodzi, że duchy to dusze ludzkie, które nie osiągnęły jeszcze zbawienia.74 Ze zjawiskami spirytyzmu łączą się pojęcia widm materializujących się duchów, telepatii, telekinezy, lewitacji itp. Szczególne predyspozycje psychiczne osób odgrywających rolę medium nie zostały jeszcze zbadane. Przypuszcza się, że między medium a uczestnikami seansu spirytystycznego następuje wymiana idei i sugestii, która odbija się w „przekazie" medium. Rola medium jako pośrednika między duchem przywoływanym a uczestnikami seansu zbliża spirytyzm do magii. Zarówno w magii, jak i w spirytyzmie ujawnia się nadrzędna rola osoby znajdującej się w transie lub w stanie ekstazy, zdolnej do nawiązania kontaktu z duchem. Stan autosugestii czarownika lub medium udziela się uczestnikom seansu, ale jest on także potęgowany przez ich wiarę w skuteczność rytuału i niezwykłe zdolności jego inicjatora. Stworzenie odpowiedniej atmosfery przed rozpoczęciem seansu spirytystycznego jest odpowiednikiem zabiegów wstępnych przed właściwym rytuałem magicznym. W obydwu sytuacjach muszą być spełnione warunki wstępne sprzyjające wytworzeniu się nastroju egzaltacji. Zarówno uczestnicy rytuału magicznego, jak i seansu spirytystycznego tworzą zamknięty krąg magiczny (np. w seansie spirytystycznym przez połączenie rąk). Charakterystyczny dla magii i spirytyzmu jest automatyzm gestów czarownika i medium, przejawiający się np. w automatycznym piśmie przekazującym „posłannictwo" ducha. Wreszcie sama wiara w możliwość nawiązywania kontaktu z duchami przez specjalnego pośrednika występuje do dzisiaj w licznych obrzędach typowo magicznych. Podobnie jak w magii także w spirytyzmie istnieje przekonanie o możliwości wtargnięcia w czasie seansu zamiast ducha przywoływanego duchów niepożądanych, złych lub demonicznych.75 Tak więc spirytyzm jest niewątpliwie formą magii, ma bowiem wszystkie jej cechy szczególne. Współczesne badania nad pozazmysłowymi zdolnościami psychicznymi7*, m.in. prowadzone przez M. Winkelmana, wskazują na bezpośrednią zbieżność badanych stanów psychicznych z predyspozycjami niezbędnymi dla podjęcia zabiegów magicznych. Winkelman stwierdza, że niektóre praktyki i wierzenia magiczne opisywane przez antropologów spełniają warunki określane w badaniach z zakresu parapsychologii jako psi (zmienione stany świadomości, wizje, pozytywne oczekiwania, wiara). Zmieniony stan świadomości to główny warunek, podjęcia praktyk magicznych. Mggią wymaga modyfikacji stanu umysłu i wytwarza ją zarazem. Przejawia się to między innymi w ucieczce od rzeczywistości, przyjmowaniu iluzji za rzeczywistość, tj. zatraceniu zmysłu krytycznego, wreszcie w halucynacjach i wi zjach prowadzących do stanów transu i opętania. Te ostatnie formy świadomości, prowadzące do wyzwalania się psi, są głównym przed- \ miotem badań parapsychologicznych. Te same czynniki, które były obecne w magii i okultyzmie, a przede wszystkim wiara ; w skuteczność tych zabiegów sprzyjają pomyśl- nemu przebiegowi eksperymentów parapsychologicznych. Według M. Winkelmana ci, którzy wierzyli w możliwość ujawnienia się pozazmysłowych zdolności psychicznych w trakcie eksperymentu częściej osiągali psi niż ci, którzy j takiej wiary nie mieli. Mimo iż psi przypisuje się naturę pozafizyczną, niemożliwą do objaśnienia przez znane j prawo przyczynowo-skutkowe, to jednak — i w przeciwieństwie do magii — nie jest ono łączone z duchem, Bogiem ani żadnym bytem nadnaturalnym, lecz określane jako siła nie-osobowa, bliska energii elektromagnetycznej. Badania nad pozazmysłowymi zdolnościami psychicznymi są zaawansowane w Stanach Zjednoczonych; w ZSRR prowadzone są równolegle, choć pod nieco innym kątem. W świetle współczesnych badań parapsychologicznych można więc sądzić, że określenie przez Maussa i Huberta magii mianem skarbnicy wiedzy zachowa swój walor.
|